भाइरल फिवर के हो ?

 डा. प्रेमनारायण श्रीवास्तव

वरिष्ठ होमियो चिकित्सक

 मौसम परिवर्तनको कारणले भाइरसबाट संक्रमण भएमा टाउको दुख्ने, जीउ दुख्ने, घाँटी खसखस हुने, नाकबाट पानी बग्नुका साथै अचानक ज्वरो आउने समस्या देखिन्छ । यो भाइरसबाट हुने भएकोले यस किसिमको स्वास्थ्यसमस्यालाई भाइरल फिवर भनिन्छ । यो ज्वरो एक व्यक्तिबाट अर्काे व्यक्तिमा श्वासप्रश्वासको माध्यमबाट र्सछ । यसबाट प्रभावित व्यक्तिले हाँच्छिउँ गर्दा, खोक्दा अर्काे नजिकै भएको व्यक्तिको शरीरमा मुख र श्वासको माध्यमबाट यो भाइरस प्रवेश गर्छ । समयमा उपचार नभएमा यसले कान वा फोक्सोमा पनि असर पर्न सक्छ । यो ज्वरो एकै समयमा धेरै व्यक्तिमा पनि फैलिन सक्छ ।

यो ज्वरो अरु ज्वरोजस्तै भए पनि यसमा जीउ दुख्ने, टाउको दुख्ने, घाँटी खसखस हुने, हाच्छिउँ आउनुका साथै नाकबाट पानी बग्ने, मांसपेशी बाउँडिन खोज्ने आदि हुन्छ । कुनै-कुनै व्यक्तिमा रुघा-खोकी लाग्ने तर खकार नहुन पनि सक्छ । यसका साथै थाकाइ लाग्ने, कमजोरी महसुस हुने र भोक घटेर जाने पनि हुन्छ ।

भाइरल ज्वरो गराउने भाइरस घाँटीमा सुषुप्त अवस्थामा हुन्छन् । मौसम परिवर्तन हुँदा, चिसो पानी,  खाना, दही वा आइसक्रिम खाँदा यी भाइरसहरु सक्रिय भई मानिसको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतामा असर गरिदिन्छन् । अनि मानिस बिरामी भएर शरीरको तापमान १ सय देखि १ सय ३ ड्रि्री फरेनहाइटसम्म हुन सक्छ । यो संक्रमणको असर १० देखि १२ दिनसम्मको हुन सक्छ । केही सावधानी गरेमा एक हप्तामा नै निको भएर पनि जान सक्छ ।

यसको संक्रमणबाट बच्न र बचाउन हाच्छिउँ गर्दा वा खोक्दा सफा रुमालको प्रयोग गर्नुपर्छ, भीडभाडमा जानबाट बच्नर्ुपर्छ । जीउ दुखेमा वा ज्वरो आएमा होमियोप्याथिक औषधिको प्रयोगबाट पनि निको पार्न सकिन्छ ।

घाँटी दुख्ने वा सुन्निएको जस्तो भएमा अमिलो अचार, प|mाइ गरेको खाद्य पदार्थ, चिसो पानी, दही र आइसक्रिम खानु हुँदैन ।  प्रभावित व्यक्तिले झोल पदार्थ बढी खानुपर्छ । हरियो सागपात, फलफूल, दूधबाट बनेको पौष्टिक पदार्थ सेवन गर्नुपर्छ । मनतातो नुन-पानीबाट गार्गल (कुल्ला) गर्नुपर्छ । नाक बन्द भएमा तातोपानीको बाफ लिँदा फाइदा हुन्छ ।  पीडित व्यक्तिले मौसमअनुसार स्वच्छ लुगा लगाउनुपर्छ र केही दिन आराम गर्नु जरुरी हुन्छ । बढी ज्वरो आएमा पानीपट्टी गरेर घटाउनर्ुपर्छ । अनि सरसफाइमा विशेष ध्यान दिनु आवश्यक हुन्छ ।