तपाईंको घरमा हाम्रा डाक्टर

डा. हरिहर खनाल

मुटुरोग विशेषज्ञ

 म २० वर्ष भएँ। मेरो जीउमा टीकाजस्ता सेता दाग देखिएका छन्। डाक्टरलाई देखाउँदा घाममा नबस्ने, साबुन प्रयोग नगर्ने भनियो तर निको भएन। उपचारका लागि सल्लाह पाउँ।- दीपेन्द्र अधिकारी, गणेशस्थान-६, नुवाकोट

दीपेन्द्रजी, तपाईंको दागको निदान त थाहा भएन। जहाँसम्म विशेषज्ञले हेरेर दिएको सल्लाह हो भने त जसरी पनि त्यो सल्लाह मान्नु नै उत्तम बाटो ठहरिनेछ। बुझ्दाखेरि तपाईंको समस्या च्याउ (Fangal) को संक्रमण भएजस्तै लाग्यो। एक पटक छालारोग विशेषज्ञलाई सम्पूर्ण कुरासहित भेट्नुभएमा स्पष्ट हुनेछ।

 मेरी श्रीमतीको गर्भ रहेको चार महिना भयो। पेट दुख्ने, खान मन नलाग्ने, विशेष गरेर मुटु दुख्ने गरेको सिकायत गरेकीले भरतपुरमा डाक्टरलाई देखाइयो। यस्तै अन्य हस्पिटलमा पनि उपचार गराइयो तर दुख्न निको भएन। के गरौं ?- जीवनलाल रेग्मी

जीवनलालजी, केही महिलालाई खान मन नलाग्ने, उल्टी हुने हुन्छ। त्यसरी खाली पेट भएपछि अमलपित्त -ग्यास्ट्रिक) भई पेट दुख्ने पनि हुन सक्छ। तपाईंले भनेको चिकित्सक वा अन्य स्त्रीरोग विशेषज्ञको सल्लाहअनुसार हिँड्नुस्, बिस्तारै सुधार हुँदै जानेछ। यो अप्ठेरो अवस्था हो, तुरुन्तै रोक्न सकिंदैन। किनकि यो गर्भावस्थाको कारणले भएको हुनाले यो अवस्था रहेसम्म समस्या रहिरहन्छ। अलि-अलि गरेर सुधार हुन सक्छ। यसको उपाय सम्बन्धित चिकित्सकको प्रयासबाट पाउन सकिन्छ।

 दश महिनापहिले क्षयरोग लागेकाले यहीँका डाक्टरको सल्लाहअनुसार आठ महिना नियमित औषधि गरें। मुटुको क्षयरोग भएकाले मुटुमा दाग देखिएकोमा अहिले त्यस्तो दाग छैन, वजन पनि ५३ किलोबाट ५७ किलो पुगेको छ। म रक्सी-चुरोट खान्न। किन यस्तो भएको र अब पुनः हुन सक्छ कि सक्दैन ?- रामकुमार, हालः मलेसिया

रामकुमारजी, क्षयरोग हुने कारण क्षयरोगको कीटाणुको संक्रमण हो, अरु होइन। त्यस्तै एक पटक क्षयरोग भएपछि फेरि नहुने प्रत्याभूति पनि कोही दिन सक्दैन। नराम्रो बानी, लत नभएमा संक्रमणको सम्भावना कम हुने कुरामा ढुक्क हुनुस्। सन्तुलित भोजन गर्नुस्, नियमित कसरत गर्नुस्, नराम्रो बानी नगर्नुस्, फलफूल-सागसब्जीमा जोड गर्नुस्, रोग नलाग्ने कुरामा विश्वस्त हुनुस्। सकारात्मक विचार तथा सोच राखेमा पनि आत्मशक्ति बढ्ने हुन्छ।

 म २६ वर्षको भएँ। मेरो मिर्गौलामा २ एमएमको पत्थर देखियो। म विदेशमा भएकाले यसको सरल उपचार बताइदिनुभए आभारी हुने थिएँ।- दीपक चौंलागाईं dipak_cha@yahoo.com

दीपकजी, २ मिमिको पत्थर भन्नुहुन्छ। ५ मिमिभन्दा सानोलाई पक्कै पत्थर भन्न सकिंदैन। यो यति सानो पत्थर हो कि यदि मिर्गौलाको बीच वा माथिल्लो क्षेत्रमा अवस्थित छ भने धेरै पानी पिएमा सजिलै पिसाबबाट जान सक्छ। त्यस्तै गहतको दालले पनि पत्थर पगाल्ने विश्वास भएकाले त्यो पनि सेवन गर्ने सल्लाह दिन सकिन्छ। 

मेरो नाइटोमुनि बायाँ भागतिर दुखिरहन्छ ? यो के भएको होला ?- जीतबहादुर कुँवर, हालः मलेसिया

कुँवरजी, नाइटोमुनि बायाँपट्टि दुख्ने कारण जुका, आउँ, जार्डिया संक्रमण वा अन्य कोलाइटिसजस्ता समस्या जे पनि हुन सक्छ। पहिले जुकाको एक मात्रा औषधि लिनुस्, दिसा परीक्षण गराउनुस् तथा पेटरोग विशेषज्ञलाई देखाउनुस्। सम्बन्धित रोग विशेषज्ञले मात्र त्यससम्बन्धी पूर्ण परीक्षण, सही निदान तथा उचित उपचार प्रदान गर्न सक्छन्।

 मेरो मुखबाट दुर्गन्ध आउने भएकाले कसैको अगाडि कुरा गर्न पनि अप्ठ्यारो लाग्छ। यसको उपचार के होला ?- कौशल भट्टराई, हालः ओमान

कौशलजी, मुख वा श्वासमा दुर्गन्ध आउने कारणहरुमा मुखमा वा दाँतमा खाना अड्केर वा पेटको खराबी वा फोक्सोको कारण हुन सक्छ। धेरैजसो अवस्थामा दाँत सफा राख्ने, खानापछि नियमित ब्रस गर्ने, जथाभावी खानेकुरा खाने बानी नगर्ने वा खाइएमा तुरुन्त मुख कुल्ला गर्ने गर्नुभएमा गन्हाउन कम हुन सक्छ। त्यस्तै