हेल्थ टिप्स
चुनौती बनिरहेको क्षयरोग
क्षयरोग उत्पन्न गर्ने जीवाणुको औषधिसँग प्रतिरोध गर्ने क्षमतामा (Drug resistant) अविश्वसनीय ढंगले वृद्धि भइरहेकोतर्फविश्व स्वास्थ्य संघले सचेत गराएको छ। रोग उत्पन्न गर्ने जीवाणुहरुमा औषधिलाई पचाउने क्षमता वृद्धि हुँदै गएपछि बिरामी मानिसमा औषधिको कुनै प्रभाव पर्दैन। मानिसमा रोग-प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर अवस्थामा नै रहन्छ र रोगले च्याप्दै ल्याउँछ। नियमितरुपमा तोकिएको औषधिको खुराक ठीक समयमा नखाएको तथा पूरा अवधि औषधि नखाएका कारण पनि यस्तो समस्या आउँछ।
केही देशका क्षयरोगका बिरामीहरुमा जीवाणुको औषधि प्रतिरोधात्मक क्षमता (Drug resistant) अत्यधिकरुपमा बढेको विश्व स्वास्थ्य संघले जनाएको छ। सो संघका अनुसार केही देशका बिरामीमा २० प्रतिशतका हिसाबले यो समस्या वृद्धि भएको र यो अहिलेसम्मकै उच्च वृद्धि भएको बताइएको छ।
क्षयरोगीमा
देखिएको
यो
ड्रग
रेसिस्टेन्ट
समस्या
अथवा
एक्सडीआर
टीबी
(XDR-TB)
गरिब
देशहरुमा
नराम्रोसँग
फैलिंदै
गएकोमा
राष्ट्रसंघीय
विशेषज्ञहरुले
चिन्ता
व्यक्त
गरेका
छन्।
एक्सडीआर
टीबी
महामारीकै
रुपमा
सन्
२००६
मा
अफ्रिकाका
एड्सका
बिरामीमा
देखा
परेको
थियो।
यसका
कारण
विश्वमा हरेक वर्षदेखा पर्ने क्षयरोगका नयाँ बिरामी -करिब ९० लाख) मध्ये झन्डै ५ लाख बिरामीमा एक्सडीआर टीबी देखा पर्न थालेको छ। अमेरिकामा क्षयरोगका बिरामीमध्ये १.२ प्रतिशतमा मल्टी ड्रग रेसिस्टेन्ट भएको पाइएको छ र त्यसमध्ये १.९ प्रतिशतमा सघनरुपमा ड्रग रेसिस्टेन्ट भएका थिए।
विश्व स्वास्थ्य संघका अनुसार सबैभन्दा बढी ड्रग रेसिस्टेन्ट टीबी भएका मुलुकमा पूर्वी युरोपियन देश रहेका छन्। यीनमा एक चौथाइ बिरामी अजर्वैजानमा छन्। साथै २० प्रतिशत माल्दोमा र १६ प्रतिशत युक्रेनमा रहेको पाइएको छ। ड्रग रेसिस्टेन्ट टीबी उच्च रुपमा भएका मुलुकमा चीन र भारत पनि पर्न आउँछन्। संख्याका हिसाबले कम भए पनि नेपालमा पनि यो समस्या बढ्दो रुपमा नै रहेको छ।
विश्वका हरेक मानिस क्षयरोगको जोखिममा परेका हुन्छन्। एचआईभी/एड्स एउटा निश्चित क्रियाकलापमा सम्लग्न हुँदा सर्ने भएकाले त्यसबाट बच्न सकिन्छ, तर क्षयरोग हवाईजहाज, बसमा यात्रा गर्दा वा समूहमा काम गर्दा पनि सर्न सक्छ। क्षयरोग देखा परेका बिरामीलाई नियमित औषधि सेवन गराएर निको पार्नु यो रोग फैलन नदिने एउटा राम्रो उपाय हो। - एपी
सप्ताहान्तमा मृत्यु बढी
हृदयघात हुने समयको आधारमा पनि बिरामी बाँच्ने वा मर्ने सम्भावनामा बल पुग्ने गरेको हालैको एक अध्ययनबाट थाहा भएका छ। लस एन्जेल्सस्थित युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्नियाको हृदयघात केन्द्रका डा. डेबिड एस लिवेस्काइन्डका अनुसार अन्य समयमा हृदयघात हुनेहरुभन्दा सप्ताहान्तको राति हृदयघातको कारण उपचारका लागि अस्पतालमा ल्याइएका बिरामीहरुको मृत्यु हुने सम्भावना धेरै भएको अनुसन्धानबाट पत्ता लागेको छ।
उहाँको टोलीले अमेरिकाभरि २४ लाखभन्दा बढी हृदयघातको घटनालाई विस्लेषण गरी अन्य दिनमा अस्पताल भर्ना हुनेहरुको मृत्युदर ७ दशमलव ९ प्रतिशत र सप्ताहान्तको एक राति भर्ना हुनेहरुको सो दर १० दशमलव १ प्रतिशत रहेको पत्ता लगाएको छ। बिरामी निको भई अस्पतालबाट डिस्चार्ज हुने संख्या पनि यही वास्तविकताबाट प्रभावित भएको बुझिएको छ। - इन्टरनेट
औषधिको साइड इफेक्ट
हालै गरिएका दुईवटा अध्ययनबाट कोरोनरी आर्टरी बाइपास सर्जरीको बेला रक्तश्राव रोक्नका लागि ट्रासाइलोल -एप्रोटिन) ख्वाइँदा बिरामीको मृत्यु हुने र मिर्गौला क्षतिग्रस्त हुने सम्भावना धेरै रहेको पत्ता लागेको छ। ती अध्ययनले बिरामीलाई छोटो र लामो समयको खतरा हुन सक्ने जनाएको छ। क्यानडामा गरिएको औषधि परीक्षणको प्रारम्भिक परिणामले समस्या देखाएपछि गत नोभेम्बरमा ट्रासाइलोल निर्माण गर्ने जर्मन कम्पनी बेयर